PROF DR METIN OZATA
GIZLI SEKER DIABET METABOLIZMA ENDOKRIN UZMANI
Ana Sayfa      DIYABET      SEKER DUSUKLUGU

ŞEKER DÜŞÜKLÜĞÜ

Prof Dr Metin Özata
 
Yemek sonraları  kan şekeri düşüklüğü, yaşamı çok kötü etkileyen, enerjiyi düşüren, halsizlik, yorgunluk ve baş dönmesi  yapan, iş verimini düşüren ve sizi kızgın, öfkeli, sabırsız bir hale getiren bir  durumdur. Çok sık olmasına rağmen  üzerinde pek  durulmayan önemli bir  hastalıktır. Kilo veremeyen kişilerin çoğunda reaktif hipoglisemi vardır.
Gün içinde acıkma atakları oluyor ve şekerli gıdalara saldırıyorsanız; öğleden sonraları baş ağrısı varsa; uykudan birkaç saat sonra gece yarısı  uyanıyor ve zor uyuyabiliyorsanız; kötü rüyalar görüyor ve devamlı bir yorgunluk varsa; öğleden sonra  canınız  şeker  veya kahve içmeyi çok istiyorsa; baş dönmeleri varsa; yemek yiyinceye kadar halsizlik ve yemek gecikince kendinizi bitkin hissediyorsanız; halsizliğiniz yemek yiyince düzeliyorsa; yemek gecikince ellerde titreme ve çarpıntı oluyorsa; çok duygusalsanız, çabuk sinirleniyor ve kontrolünüzü kaybediyorsanız; yemek önceleri çok huzursuzsanız; yemeklerden sonra uyku basıyor ve gün boyu uyukluyorsanız, bu belirtiler kahvaltı öncesi de oluyorsa, kan şekerinizde düşüklük olabilir. Bunun başlıca nedeni de dengesiz beslenme, fazla karbonhidratlı, nişastalı gıdalar ve şeker yeme, stres ve aşırı kafein alımı (kahve, çay, kola) veya ailenizde şeker hastalığı olmasıdır.
 Kilolu kişilerde hipoglisemi atakları daha fazla görülürse de, normal kilolu ancak egzersiz yapmayan ve depresyon yaşayan kişilerde de  kan şekeri düşüklüğü olabilir. Bu kişilerin bir kısmı psikolog ve psikiyatrlarda depresyon tedavisi görürler. Kan şekerinde düşme, genellikle sabah saat 11.00 ve öğleden sonra saat 16.00 civarında daha sık olur. Bu hastalar bu saatlerde biraz daha yorgun olurlar, hafif baş ağrısı, depresyon ve derin bir açlık hissederler. Bu nedenle de, bu saatlerde çikolata, kek, pasta, kurabiye yer veya kola içerler. Bu gıdaları alan kişinin şikayetlerinde hafif bir düzelme olur. Sabah saat 11.00’de oluşan kan şeker düşüklüğünün nedeni sabah kahvaltıda yenen şekerli ve nişastalı gıdalardır. Öğle yemeğinde yenen tatlı ve nişastalı gıdalar da öğleden sonra, saat 16.00’da kan şekeri düşmesine neden olur. Buna karşılık sabah ve öğleyin proteinli gıda alanların kan şekerinde pek düşme olmaz.  Kan şekeri düşünce yenen şekerli gıdalar 30-60 dakika süreyle bir rahatlık sağlar, ama daha sonra kan şekeri tekrar düşer. Sonunda bu kişiler gün içinde kan şekerinde yükselme ve düşmeler yaşar ve bol miktarda şeker, çikolata ve buna benzer şekerli gıdalar tüketirler. Bu kişiler sabah kalktıklarında huzursuzdurlar, kavga etmeye ve tartışmaya eğilimlidirler.  Bir şeyler yedikten sonra rahatlarlar
Bazı  kilolu  kişiler ise  diyete başladıktan sonra, baş dönmesi ve açlık atakları ortaya çıktığı için diyeti bırakırlar.  Bunun  nedeni kan şekerinin düşmesidir. Kan şekerinin düşmesini önlemek için, tam tahıl ürünleri (tam buğday ekmeği, çavdar gibi), sebze ve meyve yemelidir.  Bu kişiler diyet yaparken üç ana öğün üç ara öğün yemek yemelidirler.
Hipoglisemi-şeker düşmesi ataklarının olması stres hormonlarını yani adrenalini artırır ve anksiyete, panik atak ve depresyon  gibi psikoloji sıkıntılar ortaya çıkar.
 Kısaca özetlersek, kan şekeri düşmelerine tıp dilinde  hipoglisemi denir ve bu kişilerde şu belirtiler ortaya çıkar:

•    Yemek yedikçe acıkmak
•    Sabah kalkmada zorluk
•    Halsizlik, bitkinlik, enerji tükenmesi
•    Üşüme
•    Psikolojik durumda değişiklik
•    Uyuduktan birkaç saat sonra uyanmak ve uyuyamamak
•    Tatlı sevmek ve tatlıları tercih etmek
•    Kolay karar verememe
•    Sabah kahve içmeden uyanamama ve kahve düşkünlüğü
•    Unutkanlık ve zor konsantre olma
•    Sinirlilik, çabuk kızma ve öfkelenme
•    Baş ağrısı, migren ataklarının artması
•    Ellerde titreme
•    Bulantı
•    Görmede bulanıklık veya çift görme
•    Soğuk terleme
•    Çarpıntı, kalp atımlarını hissetme
•    El ve ayakta çözülme, iç  titremesi ve kas ağrıları
•    Baş dönmesi
•    Soluk  ve terli bir görünüm
•    Ani başlayan bir yorgunluk hissi
•    Şiddetli yorgunluk
•    İç ezilmesi ve yeme isteği
•    İsteksizlik
•    Anksiyete, depresyon ve kontrolü kaybetme
•    Allerjiler (astım, saman nezlesi ve ciltte alerjik bulgu eğilimi)
•    Bazı şeylerden korkma (fobi)
•    Geceleri uykusuzluk
•    Şekerli gıdalara saldırma
•    Unutkanlık
•    Sebepsiz yere ağlama
•    Şiddetli kan şekeri düşmelerinde bayılma
•    Stresle başa çıkamama
•    Karında şişkinlik, gaz
•    Akşam saat 19.00 dan sonra kendini iyi hissetmek
•    Gece terleme, terlemede artma
•    Depresyona sık girme
•    Panik atak olması
•    Cinsel istek azlığı
•    Öğleden sonra birden şeker ve kahve isteği
•    Günde 3 fincandan fazla kahve veya kola içmek
•    Yemek gecikince kendini kötü hissetmek
•    Sinirli olunca bir şeyler yemek
•    Yemek yiyince kendini iyi hissetmek
•    Gündüz uyku basması, uyku isteği
•    Işık ve sese hassasiyet
•    Kas ağrıları


Geceleri  uykuda kan şekeri düşüyorsa  şu belirtiler görülebilir:

•    Huzursuz bir şekilde uyanmak
•    Pijama, gecelik ve yastık kılıflarının terden ıslanması
•    Hızlı kalp çarpıntısı ile uyanma
•    Huzursuzluk ve uykuya dalamama
•    Sabah baş ağrısı ile uyanma
•    Unutkanlık
•    Üşüme ve ellerde soğukluk
•    Bazen karın ağrısı ve kilo alamama da olabilir
•    Sersem bir şekilde uyanma veya sabah uyanmada zorluk

Bu tür şikayetleri olan kişilerin gece, sabaha karşı 02.00 civarında kan şekerini ölçmek gerekir.
Kan şekeri düştüğünde hemen 1-2 kesme şeker yenmesi gerekir. Durum bununla düzelmiyorsa, hemen bir acil servise başvurulmalı ve serum takılmalıdır.
    Yukarıdaki belirtileri sık sık yaşayan kişilerde hipogliseminin nedeni araştırılmalıdır.

Hipogliseminin nedenleri şunlar olabilir:

•    Kanda insülinin yüksek olması (insülin direnci)-aşırı kilo
•    Kortizol düşüklüğü (böbrek üstü bezinin az çalışması)
•    Tiroid bezinin az çalışması (hipotiroidi)
•    Pankreasta insülinoma denen tümör olması veya pankreas iltihabı (pankreatit)
•    Böbrek ve karaciğer hastalığı
•    Beyinde bulunan ve birçok hormon salgılayan Hipofiz bezinin az çalışması
•    Şeker hastalığının başlangıcında
•    Mide ameliyatı geçirmiş olmak
•    Alınan şekerli gıdaya reaksiyon olarak (reaktif hipoglisemi)
•    Çok alkol almak
•    Uzun süre stres altında kalmak  
•    Çok düşük kalorili diyet yapmak
•    Kısa zamanda çok kilo vermek
•    Şekerli gıdaları çok yemek
•    Yetersiz gıda alıp aşırı egzersiz yapmak
•    Aşırı sigara içmek
•    Kafeinli içecekler (kahve,çay, kola) ve fazla çikolata yemek